De VlinderstichtingVlindernet
Help de vlinders
Dé informatiesite voor alle in Nederland voorkomende dagvlinders en macronachtvlinders

tandvlinders - NOTODONTIDAE

Bij veel soorten tandvlinders is in rusthouding een opvallend tandvormig uitsteeksel zichtbaar.


BIj het kroonvogeltje (Ptilodon capucina) is het tandvormig uitsteeksel goed te zien. Foto: Jeroen Voogd.
De familie van de tandvlinders omvat wereldwijd meer dan 3800 soorten, waarvan er 32 in Nederland zijn waargenomen.
De tandvlinders hebben een dik lichaam en een behaard uiterlijk. De meeste soorten hebben lange en smal toelopende voorvleugels die in rust tamelijk dicht tegen het lichaam worden gehouden. Sommige soorten hebben aan de binnenrand van de voorvleugel een tandvormig uitsteeksel dat in rusthouding, wanneer de vlinder zijn vleugels dichtgevouwen heeft, aan de rugzijde zichtbaar is als een opvallende uitstulping.
 

Tandvlinders zoals deze berkenbrandvlerkvlinder (Pheosia gnoma) zijn vaak goed gecamoufleerd. Foto: Jeroen Voogd.
De vlinders kunnen geen voedsel opnemen. Ze worden overdag zelden gezien, maar komen goed op licht. De antennen zijn relatief lang en bij de mannetjes meestal geveerd; in rust zijn ze echter meestal niet zichtbaar. De vleugeltekening heeft vaak een duidelijke camouflagefunctie: overheersend bruine, grijze en witte tinten in een onopvallend en warrig patroon waardoor de vlinders een geheel vormen met een ondergrond van schors of dode bladeren. Binnen de soorten is weinig variatie; hooguit varieert de grondkleur of de intensiteit van de tekening engiszins.
 

rupsen en poppen


Foto: Jeroen Voogd
Sinds 2011 behoort de eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) ook tot de familie van de tandvlinders.
De rupsen zijn vaak opvallend getekend en heffen hun kop en achterlijf omhoog als ze zich bedreigd voelen. Sommige hebben opmerkelijke uitsteeksel op hun rug of twee staartjes aan hun achterlijf; met name de rupsen van de hermelijnvlinders hebben een gevorkte staart waaruit bij verstoring rode, zweepachtige draden tevoorschijn komen die heen en weer bewegen. De rupsen van de tandvlinders voeden zich met bladeren van diverse boomsoorten en gebruiken de waardplant ook om op te rusten. De verpopping vindt plaats in de grond, in de strooisellaag onder de waardplant of in een stevige cocon op de stam.
 

Rups van de hermelijnvlinder (Cerura vinula). Foto: Jeroen Voogd.

 
Laatste wijziging: 8 juli 2015
Meer over deze familie:

Foto: Jeroen Voogd
hermelijnvlinder (Cerura vinula)
Foto: Jeroen Voogd
snuitvlinder (Pterostoma palpina)
Foto: Marian Schut
eekhoorn (Stauropus fagi)
Foto: Joep Krijnen
rups van de wapendrager (Phalera bucephala)
Foto: Jeroen Voogd
rups van de dromedaris (Notodonta dromedarius)


De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellenOp Vlindernet vind je alles over vlindersOp Libellennet vind je alles over libellen