De VlinderstichtingVlindernet
Help de vlinders
Dé informatiesite voor alle in Nederland voorkomende dagvlinders en macronachtvlinders

aurelia's - NYMPHALIDAE

De familie van de aurelia's is de grootste dagvlinderfamilie in Nederland met een grote diversiteit aan soorten.

Wereldwijd zijn er bijna 6100 soorten aurelia's vastgesteld, ongeveer net zoveel als de blauwtjes. In Nederland is de familie met 48 en in Europa met meer dan tweehonderd soorten de grootste dagvlinderfamilie. De familie is onderverdeeld in de zandoogjes, de parelmoervlinders en de schoenlappers.
Kenmerkend voor deze familie is dat de voorste poten zijn gereduceerd tot poetspoten; bij het zitten en lopen worden alleen de achterste twee paar poten gebruikt.
 

zandoogjes


Foto: Ben Haven
bont zandoogje (Pararge aegeria)
Kenmerkend voor de zandoogjes zijn de oogvlekken op de voor- en/of achtervleugels. De meeste soorten zijn onopvallend gekleurd, vaak in bruintinten, en maken goed gebruik van hun schutkleur. Zandoogjes zijn vooral te vinden op graslanden en heiden en ze bezoeken graag bloemen. Opvallend is de dartelende manier van vliegen, waarmee ze zich van veel andere dagvlinders onderscheiden.
 

parelmoervlinders


Foto: Marian Schut
grote parelmoervlinder (Argynnis aglaja)
De parelmoervlinders zijn te herkennen aan de oranje bovenkant van de vleugels met daarop een patroon van zwarte vlekken. Op de onderkant van de achtervleugel liggen bij de meeste soorten opvallende parelmoerachtige vlekken.
Parelmoervlinders komen vooral voor op bloemrijke graslanden en langs bosranden, maar ook op heiden en venen kunnen ze worden aangetroffen. Ze hebben een voorkeur voor zonnige plekjes. Omdat ze veel nectar nodig hebben, bezoeken ze graag bloemen; soms zitten ze met tientallen tegelijk op distels.
 

schoenlappers

Tot de groep van de schoenlappers behoren de bekende 'tuinsoorten' als dagpauwoog, kleine vos en atalanta, maar ook de zeldzamere weerschijnvlinders en ijsvogelvlinders. De vlinders zijn over het algemeen groot en opvallend gekleurd met vaak heldere kleuren.

Waar komt de naam schoenlapper vandaan?
Deze groep vlinders wordt waarschijnlijk zo genoemd, omdat de onderkant van de vleugels meestal donker gekleurd is (als leer) met een paar vlekken. Vroeger had je schoenlappers die het leer in schoenen repareerden door over de slijtgaten kleine stukjes leer te plakken. En hoe zo iemand ook zijn best deed, hij vond nooit een stukje leer van precies dezelfde kleur. Dus oude schoenen die vaak waren opgelapt leken een beetje op de onderkant van de vleugels van de schoenlappers. Er zijn ook etymologen (zie hier) die juist de link leggen tussen de schoenlapper en de bont gekleurde 'lapjesachtige' bovenkant van de vleugels (als een 'lappendeken').
 

onderkant van de vleugels van de atalanta
Foto: Willie Smeenk

 

eieren, rupsen en poppen


Foto: John van Roosmalen
rups van de dagpauwoog (Aglais io)
Hoewel veel soorten de eieren afzonderlijk afzetten, komt het ook geregeld voor dat de eieren in groepen worden gelegd; in dat laatste geval leven de rupsen aanvankelijk met meerdere individuen bij elkaar. De rupsen kunnen allerlei vormen hebben en zijn vaak bedekt met korte stekels. De pop hangt ondersteboven aan een soort kransje van haakjes aan het uiteinde van het achterlijf.
 
Laatste wijziging: 23 januari 2012
Meer over deze familie:

Foto: Meint Mulder
bruin zandoogje (Maniola jurtina)
Foto: Anne de Roos - den Held
heivlinder (Hipparchia semele)
Foto: Mirriam Arts
kleine parelmoervlinder (Issoria lathonia)
Foto: Marian Schut
bosparelmoervlinders (Melitaea athalia)
Foto: Helma Postel
kleine vos (Aglais urticae)
Foto: Dick Groenendijk
grote weerschijnvlinder (Apatura iris)
Foto: Hans Jonkman
rupsen van de kleine vos (Aglais urticae)
Foto: Joop Woelke
rups van de distelvlinder (Vanessa cardui)
Foto: Jeroen Voogd
rups van de grote weerschijnvlinder (Apatura iris)


De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellenOp Vlindernet vind je alles over vlindersOp Libellennet vind je alles over libellen