De VlinderstichtingVlindernet
Help de vlinders
Dé informatiesite voor alle in Nederland voorkomende dagvlinders en macronachtvlinders
vorige  |  volgende
oranje berkenspanner  (Archiearis parthenias)

De oranje berkenspanner vliegt bij zonnig weer rond de toppen van berkenbomen, nog voordat deze in blad zijn gekomen.

Familie

spanners (GEOMETRIDAE)
meer informatie over deze familie »


Let bij het determineren van deze soort altijd goed op de gelijkende soorten.




Kenmerken

Voorvleugellengte: 16-19 mm. Een overdag vliegende spanner die in de vlucht een oranje met bruine indruk maakt. De voorvleugel heeft doorgaans een tamelijk gevarieerd (kleuren)patroon; vooral de wittige veeg die vanaf de voorrand schuin naar achteren loopt (soms tot aan de binnenrand van de vleugel) kan opvallend zijn en dan een goed kenmerk vormen. Een meer vast en onderscheidend kenmerk is de oranje band aan de onderzijde van de achtervleugel, die halverwege uitsteekt in de buitenste donkere zoom.

Gelijkende soorten

Lijkt sterk op de oranje espenspanner (Boudinotiana notha). Om beide soorten te kunnen onderscheiden kunnen ze het beste worden gevangen, vooral als er zowel berken als ook ratelpopulieren (de voornaamste waardplant van de oranje espenspanner) in de buurt staan. Meestal zijn de gevangen exemplaren mannetjes. De mannetjes van de oranje berkenspanner hebben fijn gezaagde antennen terwijl die van de oranje espenspanner licht geveerd zijn. Bij de oranje espenspanner is het uitsteeksel van de oranje band op de onderzijde van de achtervleugel (vrijwel) afwezig en is de donkere zoom ononderbroken. De oranje berkenspanner is over het algemeen iets groter en lijkt bonter getekend, met name vanwege de duidelijkere witte veeg op de voorvleugel. Hoewel de vliegtijd van beide soorten van jaar tot jaar enigszins kan verschillen, begint oranje berkenspanner meestal twee weken eerder te vliegen.

Klik hier voor gedetailleerde verschillen met illustraties tussen de beide soorten.

Een andere oranje met bruine nachtvlinder die ook overdag rond berken kan worden waargenomen, is het mannetje van de witvlakvlinder (Orgyia antiqua); deze vliegt echter later in het jaar, als de bomen volop in blad staan. Ook wordt de oranje berkenspanner wel eens verward met de kleine vuurvlinder (Lycaena phlaeas), een dagvlinder.

Voorkomen

Vrij algemeen. Een soort die op sommige plaatsen talrijk kan zijn. Wordt vooral waargenomen op de zandgronden in het binnenland; ook enkele waarnemingen uit de duinen van Noord-Holland en van Terschelling. RL: kwetsbaar.

Habitat

Open bossen, berkenstruwelen op heidevelden, (spoor)dijken en grazige ruigten.

Waardplanten

Berk.

Vliegtijd en gedrag

Eind februari-eind april in één generatie. De vlinders worden meestal overdag bij zonnig weer waargenomen. Ze vliegen dan vooral rondom de toppen van berken, nog voordat deze in blad zijn gekomen. Vaak gaan ze naarmate de middag vordert lager vliegen om te drinken en te zonnen bij (modder)poelen. Parende exemplaren kunnen laat in de middag uit de takken worden geklopt.

Levenscyclus

Rups: april-juni. De rupsen komen uit het ei als de berkenknoppen openbreken; jonge rupsjes eten vooral van berkenkatjes. De rupsen foerageren ´s nachts en leven overdag in een spinsel van samengesponnen bladeren. In tegenstelling tot de meeste spannerrupsen hebben de oranje berkenspanner en de oranje essenspanner één paar naschuivers en vier paar buikpoten, waarvan het eerste en tweede paar minder ontwikkeld maar wel duidelijk zichtbaar zijn. De soort overwintert als pop in of op hout. De eieren worden afgezet op zowel jonge als oudere berken.

Laatste wijziging: 16 september 2014


De kaartjes en diagrammen van de nachtvlinders op Vlindernet zijn gebaseerd op de waarnemingen uit 'Noctua', het gegevensbestand van De Vlinderstichting en de Werkgroep Vlinderfaunistiek, dat is samengesteld uit waarnemingenbestanden van onder andere:

N.B. Het ontbreken van stippen op de kaart betekent niet per se dat de soort op de betreffende locatie niet voorkomt. Het kan ook betekenen dat de soort er wel is waargenomen, maar dat een ingevoerde waarneming nog niet is gevalideerd, of dat we van die plek (nog) geen waarnemingen voor Noctua ontvangen hebben.
Meer over deze soort:
Foto: Han Klein Schiphorst; collectie Naturalis Biodiversity Center Leiden
Foto: Paul Kreijger
De Brand - 4 april 2008
Foto: Paul Kreijger
de Brand - 31 maart 2007
 naar fotoalbum »


De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellenOp Vlindernet vind je alles over vlindersOp Libellennet vind je alles over libellen